Tuchtcommissie vechtsport: hoe werkt het in de praktijk?

Sinds eind 2022 kent de Nederlandse vechtsport een onafhankelijke tuchtcommissie. Dit moet bijdragen aan een veiliger sportomgeving voor iedereen. Maar hoe werkt het in de praktijk?

Als je een sport veilig wilt organiseren, moet je met elkaar afspraken maken. Hoe verwachten we dat mensen zich gedragen? En wat doen we als iemand grenzen overschrijdt? Hiervoor zijn onder meer de Algemene gedragsregels voor de vechtsport opgesteld. Hiermee moet je akkoord gaan als je een Fightpassport of een Keurmerk Vechtsportautoriteit aanvraagt, of een licentie als promotor of matchmaker. Overtreed je de regels? Dan kan de tuchtcommissie een maatregel nemen.

Het begin van de procedure
De tuchtcommissie kan in actie komen als iemand een melding maakt. Dat kan iedereen doen die een belang heeft in de vechtsport: sporters, officials, promotors, maar ook publiek. Als een melding wordt ontvangen, kijkt de commissie eerst of deze melding wel bij de tuchtcommissie thuishoort. Is dat het geval, dan wordt de melding ‘ontvankelijk verklaard’. De commissie zal de melding behandelen.

Er kunnen ook redenen zijn om een melding niet te behandelen. De tuchtcommissie kan een beschuldiging te licht vinden. Als iemand een keer ‘rotzak’ is genoemd zal dat niet tot een zaak leiden. Als het een melding is over een incident tijdens een wedstrijd, valt het niet onder de tuchtregels maar onder de spelregels. Hier gaan de officials over. Zij kunnen iemand schorsen wegens onsportief gedrag. Daar hoeft de tuchtcommissie zich niet mee te bemoeien. Zo’n melding wordt ‘niet-ontvankelijk verklaard’.

Aanklacht en verweer
Als de melding ontvankelijk wordt verklaard, stelt de aanklager een onderzoek in. Er wordt een brief gestuurd aan de persoon die beschuldigd wordt. Hierin staat welke regels overtreden zouden zijn, en een uitnodiging om uitleg te geven over het incident, ook wel ‘verweer’ of ‘wederhoor’ genoemd.

“In de praktijk betreft het tot nu toe vooral misdragingen door sporters of officials buiten de ring,” ziet Hind Mechri, coördinator en secretaris van de tuchtcommissie. “We zien wedstrijdvechters die in het publiek bij een evenement een ruzie willen uitvechten, of in het uitgaansleven op de vuist gaan. Zij bezorgen de vechtsport een slechte naam. Op hun sociale media profileren ze zich als sporters, maar ze delen ook clips met hun straatgeweld. Dat botst met de gedragsregels waaraan ze zich hebben verbonden toen ze tekenden voor het Fightpassport. Dat kan consequenties krijgen. Meestal hebben we het dan over een schorsing van een aantal maanden, deels voorwaardelijk, deels onvoorwaardelijk.”

Iedereen die wordt geconfronteerd met een aanklacht, krijgt dus gelegenheid om zich te verweren. Daarbij kunnen getuigen en bewijsmateriaal worden aangebracht, zoals filmpjes van het incident. “In de meeste gevallen wordt hier gebruik van gemaakt,” zegt Mechri. “Mensen willen spijt betuigen, meer context bij de gebeurtenissen geven, of getuigen aanleveren die volgens hen een completer beeld geven. Er zijn ook mensen die niets van zich laten horen. Dat heeft natuurlijk wel invloed op het uiteindelijke oordeel.”

Behandeling
Dat uiteindelijke oordeel wordt gevormd door drie van de dertien leden van de tuchtcommissie. Dit zijn allemaal vechtsportliefhebbers met meestal een juridische achtergrond. Een van hen is Joost Quant, advocaat met dertig jaar beroepservaring. Hij was betrokken bij meerdere zaken. “Er wordt gekeken naar de beschuldiging, de onderbouwing daarvan, het aangeleverde bewijsmateriaal en getuigenverklaringen, en we horen de beschuldigde zelf – als deze komt opdagen. Dat verweer nemen we heel serieus. Wij zijn onafhankelijk in de zin dat wij niet uit zijn op een veroordeling. Wij zijn uit op een eerlijke beoordeling van de feiten in verhouding tot de regels.”

“Daarbij moeten wij een aantal omstandigheden meewegen. Wat was de impact voor eventuele slachtoffers? Is er sprake van oprechte spijt? Zijn er verzachtende of verzwarende omstandigheden? Hoe groot is de kans op herhaling? Als bijvoorbeeld een dader het slachtoffer al excuses heeft aangeboden en schade heeft vergoed zullen we tot een milder oordeel komen dan wanneer iemand niets van zich laat horen naar het slachtoffer en naar de tuchtcommissie. Niet omdat wij dan beledigd zijn, maar omdat dit blijk geeft van gebrekkig inzicht in de impact van je daden. Dan is de kans op herhaling groter, en is een steviger uitsluiting wellicht op z’n plaats.”

Uitspraak
Als de tuchtcommissie iedereen heeft gehoord en alle informatie heeft gewogen, komt het tot een uitspraak. Er zijn tot nu toe onvoorwaardelijke schorsingen opgelegd, maar ook voorwaardelijke schorsingen. “Wij willen mensen de kans geven om zich te beteren,” zegt Quant. “We hebben bijvoorbeeld een vechtpartij gehad tussen twee wedstrijdvechters in het publiek bij een evenement. Zij gaven beiden aan spijt te hebben. Dan denken we dat het nuttig is als zij in bijzijn van hun trainers de ruzie uitpraten, met als stok achter de deur een voorwaardelijke schorsing. Dat verkleint de kans op herhaling waarschijnlijk beter dan een onvoorwaardelijke schorsing zonder een goed gesprek.”

Beroepsmogelijkheid
Als iemand niet akkoord is met het oordeel van de tuchtcommissie, kan bezwaar worden aangetekend. Dan wordt de zaak, met de argumenten van de bewaarmaker, voorgelegd aan een beroepscommissie die bestaat uit drie andere leden van de tuchtcommissie. Zij heroverwegen de zaak, de aanvankelijke beoordeling van de tuchtcommissie en de hiertegen gemaakte bezwaren. Zij kunnen de uitspraak handhaven of aanpassen.

Publicatie
Na een uitspraak wordt deze geanonimiseerd gepubliceerd op de website van de VA. Dit wordt gedaan om de vechtsportsector inzicht te geven wat voor zaken zoal worden aangedragen, en hoe hiermee wordt omgegaan. Het anonimiseren gebeurt omdat privacybelangen van alle betrokkenen moeten worden meegewogen.

Tot nu toe is er dertien keer melding gedaan van een mogelijke zaak voor de tuchtcommissie. Hiervan zijn zeven meldingen ontvankelijk verklaard. Tegen één uitspraak is hoger beroep aangetekend, en in deze zaak is opnieuw uitspraak gedaan. Meer informatie over de tuchtcommissie en een overzicht van alle uitspraken staan hier. Melding maken van een zaak die mogelijk door de tuchtcommissie moet worden behandeld, kan via dit meldingsformulier incidenten.

Foto: Ekatarina Bolovtsova via Pexels